Mail z poczty studenckiej:
Dr Paulina Justyńska
Katedra Prawa Europejskiego
Szanowni Państwo,
Przesyłam zagadnienia na zaliczenie przedmiotu Prawo ustrojowe Unii
Europejskiej obejmujące, zgodnie z regulacjami dotyczącymi przedmiotów
kończących się zaliczeniem na ocenę, węższy zakres materiału niż
przedstawiony na wykładzie. Ograniczymy się do źródeł prawa UE oraz
podstawowych instytucji. Zagadnienia te nie oznaczają, że pytania będą
sformułowane w sposób identyczny. Raczej proszę nastawić się na
pytania problemowe lub porównawcze, niemniej opanowanie ze
zrozumieniem podanych przeze mnie zagadnień pozwoli na udzielenie
prawidłowych odpowiedzi.
Bardzo proszę byście Państwo zwrócili uwagę na to by opracować je
zgodnie z aktualnym stanem prawnym, a więc uwzględniającym Traktat z
Lizbony reformującym Traktat o Unii Europejskiej (TUE) i Traktat
ustanawiający Wspólnotę Europejską (TWE), przy czym TWE został
zmieniony na TFUE. Oznacza to de facto pod pojęciem Traktat z Lizbony
kryje się TUE i TFUE. Traktat z Lizbony wszedł w życie 1 grudnia 2009
roku po podpisaniu przez przedstawicieli wszystkich państw
członkowskich oraz ratyfikowaniu przez wszystkie państwa członkowskie
zgodnie z ich wymogami konstytucyjnymi. Obecną wersją skonsolidowana
Traktatu z Lizbony jest wersja z 30 marca 2010, C 83.
Trzeba pamiętać o tym, że obecnie nie posługujemy się terminologią
odnoszącą się do Wspólnoty bo została zastąpiona przez UE, stąd nie
mówimy „prawo wspólnotowe” tylko „prawo Unii Europejskiej” lub „prawo
unijne” (art. 2 Traktatu z Lizbony dotyczący zmian horyzontalnych w
wersji opublikowanej w Dzienniku Urzędowym UE z 17 grudnia 2007 roku,
C 306). Zgodnie z wersją skonsolidowaną Traktatu o Unii Europejskiej z
30 marca 2010 roku, a konkretnie art. 1 tego traktatu „... Unia
zastępuje Wspólnotę Europejską i jest jej następcą prawnym”.
Forma zaliczenia: ustna lub pisemna, opisowa-3 pytania, z czego
przynajmniej dwa muszą być ocenione pozytywnie.
Warunki zaliczenia przedmiotu: opanowanie materii dotyczącej poniżej
podanych zagadnień w zakresie omówionym na wykładach.
Jakie są źródła prawa UE?
Prawo pierwotne, wtórne oraz zasady prawa UE.
Prawo pierwotne to prawo traktatowe jest, przede wszystkim, prawem
tworzonym i przyjmowanym w procesie
ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie UE. Jest to prawo
nadrzędne UE stąd prawo wtórne jest przyjmowane na jego podstawie i
musi być z nim zgodne.
Prawo wtórne to prawo tworzone przez instytucje UE na podstawie prawa
pierwotnego (zasada kompetencji powierzonych i jednostkowego,
enumeratywnego upoważnienia).
Zasady prawa UE mają różne źródła i różną rangę, niemniej można
stwierdzić, że są to podstawowe normy aksjologiczne ze względu na wagę
zawartych w nich treści, nie koniecznie muszą mieć charakter pisany.
Kto je tworzy?
Prawo UE tworzone jest przez dwie podstawowe grupy podmiotów: państwa
członkowskie w procesie przyjmowania traktatów stanowiących podstawy
funkcjonowania Unii Europejskiej oraz przez instytucje Unii
Europejskiej podejmujące działania służące realizacji celów traktatowych.
Kogo prawo Unii Europejskiej wiąże, uprawnia i zobowiązuje?
Prawo Unii Europejskiej wiąże Instytucje Unii Europejskiej z jednej
strony a z drugiej państwa członkowskie i wszystkie podmioty ich prawa
a więc wszystkie organy krajowe (ustawodawcze, wykonawcze i
sądownicze) oraz jednostki (osoby fizyczne i prawne), niemniej jest to
wąskie ujęcie chociaż najczęściej wskazywane w doktrynie. Poza tym,
należy wskazać na szerokie ujęcie: prawo Unii Europejskiej wiąże
podmioty będące stronami umów zawieranych przez UE (inne państwa lub
organizacje międzynarodowe).
Kto czuwa nad przestrzeganiem prawa UE?
Zarówno instytucje Unii Europejskie jak państwa członkowskie. Jeśli
chodzi o instytucje UE przede wszystkim Komisja oraz Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W państwach członkowskich wszystkie
organy krajowe, zwłaszcza sądy i organy administracyjne.
Zagadnienia na zaliczenie:
Prawo pierwotne Unii Europejskiej:
- źródła;
- kto je tworzy;
- w jaki sposób;
- jaka jest moc wiążąca;
- jakie skutki;
- jaka ranga w systemie źródeł prawa UE.
Prawo wtórne (art. 288 TFUE):
- rozporządzenia;
- dyrektywy;
- decyzje;
- zalecenia i opinie.
Zalecenia i opinie
2.1 W odniesieniu do tych źródeł:
2.2 - kto je tworzy (instytucje UE);
2.3 - na jakiej podstawie (na podstawie regulacji traktatowych- zasada
kompetencji pow.);
2.4 - jakie wywierają skutki w krajowych porządkach prawnych (dla
państw i jednostek).
Zasady prawa UE:
2.5 - kompetencji państw powierzonych (art. 1, 4, 5 i 13 TUE);
2.6 - solidarności (art. 4 TUE);
2.7 - skutku bezpośredniego (niepisana);
2.8 - pierwszeństwa (niepisana).
Wybrane instytucje (skład, sposób powołania, podstawowe kompetencje):
- Rada Europejska;
- Rada (in Rada Unii Europejskiej);
- Parlament Europejski;
- Komisja.
